تلسکوپ جیمز وب تصویری شگفت‌انگیز از تولدستاره‌ی منتشر کرد

ستاره L1527 تلسکوپ جیمز وب

در هر تصویری که تلسکوپ فضایی جیمز وب از فضا ثبت می‌کند، ماده و انرژی به شکلی قابل‌مشاهده با هم در تعاملند و جزئیاتی که در تصاویر تلسکوپ‌های دیگر پنهان مانده‌اند آشکار می‌شوند. در یک تصویر تازه، ستاره‌ای دیده می‌شود که تنها صد هزار سال از لحظه تولد آن گذشته است.

<figcaption class="wp-element-caption"عکس تازه تلسکوپ فضایی جیمز وب از L1527 با ابزار فروسرخ میانی (MIRI)
ستاره L1527 تلسکوپ جیمز وب<figcaption class="wp-element-caption"عکس تلسکوپ جیمز وب از L1527 با دوربین فروسرخ نزدیک (NIRCam)

این پیش‌ستاره با نام شناخته می‌شود. اگرچه صد هزار سال بازه‌ی طولانی به نظر می‌رسد، اما فرا‌یند شکل‌گیری این ستاره هنوز به پایان نرسیده و ابر‌های مولکولی گسترده‌ای آن را احاطه کرده‌اند. رصد این ستاره یکی از دلایل اصلی ساخت تلسکوپ جیمز وب توسط ناسا با همکاری آژانس‌های فضایی اروپا و کانادا بوده است. این تلسکوپ قادر است درونی ابر‌های گاز و غبار را ببیند و مراحل نخستین تولدستاره‌ها را فاش کند.

دانشمندان این تصویر را با بهره‌گیری از ابزار می‌ان‌فروسرخ (MIRI) ثبت کرده‌اند. پیش‌ستاره در حال رشد است و مواد موجود در دیسک پیش‌سیاره‌ای اطراف خود را جذب می‌کند. این دیسک در مرکز عکس به صورت یک خط نسبتا تاریک و افقی قابل‌مشاهده است.

<div class="wp-block-image"

تولد یک ستاره

این پیش‌ستاره هنوز به مرحله‌ی دنباله‌ی اصلی نرسیده است؛ از این رو، برخلاف خورشید، نور آن حاصل هم‌جوشی هسته‌ای نیست. با احتمال زیاد، می‌زان اندکی هم‌جوشی دوتریم در هسته‌ی آن در جریان است. انرژی این ستاره ناشی از گرانش است که مواد اطراف را فشرده و داغ می‌کند. مواد ورودی با گاز‌های موجود برخورد کرده و امواج شوک تشکیل می‌دهند. انرژی ناشی از این برخورد‌ها ستاره و گاز‌های اطراف را روشن می‌کند.

پیش‌ستاره با جذب مواد زیاد، می‌دان مغناطیسی قدرت‌مندی ایجاد می‌کند. ترکیب این می‌دان مغناطیسی با چرخش ستاره باعث می‌شود مواد اطراف به سمت بیرون پرتاب شوند.

با افزایش جرم ستاره، بخشی از این جرم به صورت جت‌های زیبا که در این عکس شبیه به یک ساعت شنی به نظر می‌رسند، از قطب‌های ستاره به بیرون پرتاب می‌شود. این جت‌ها شوک‌های قوسی در مواد اطراف ایجاد می‌کنند که به صورت ساختار‌های رشته‌ای دیده می‌شوند.

در محیط اطراف ستاره، هیدروکربن‌های آروماتیک چندحلقه‌ای (PAH) وجود دارد. این ترکیبات آلی در کیهان به وفور یافت می‌شوند و احتمالا از عوامل شکل‌گیری حیات روی زمین بوده‌اند. در این تصویر، آن‌ها با رنگ آبی در ساختار‌های رشته‌ای مشهود هستند.

ناحیه قرمز در مرکز عکس، لایه‌ی ضخیمی از گاز و غبار است که با انرژی ستاره درخشان است. در ناحیه سفید بین بخش‌های قرمز و آبی، ترکیبی از مواد گوناگون از جمله مقدار زیادی، گاز‌های یونیزه‌شده مانند نئون و هیدروکربن‌های دیگر وجود دارد.

با گذشت زمان، جریان‌های خروجی قوی پیش‌ستاره محیط اطراف را از گاز و غبار پاک می‌کنند و تنها دیسک پیش‌سیاره‌ای دور آن باقی می‌ماند. در نهایت، این ستاره به ستاره‌ی دنباله‌ی اصلی (مانند خورشید) تبدیل شده و به راحتی قابل رصد خواهد بود. در طول زمان، سیستم سیاره‌ای این ستاره شکل خواهد گرفت.

این نخستین بار نیست که تلسکوپ جیمز وب ستاره را رصد می‌کند. در سال ۲۰۲۲، این تلسکوپ ستاره را با دوربین نزدیک‌فروسرخ ثبت کرده بود که تصویر آن در ادامه قابل‌مشاهده است.

<div class="wp-block-image"

سوالات بسیاری در مورد تولدستاره‌ها وجود دارد که دانشمندان امیدوارند داده‌های تلسکوپ جیمز وب آن‌ها را به پاسخ‌های دقیق‌تری نزدیک کند. برای مثال، تا به امروز مشخص نیست هم‌جوشی هسته‌ای چگونه و چه زمانی آغاز می‌شود. همچنین نحوه شکل‌گیری می‌دان مغناطیسی ستاره و نقش آن در فروپاشی و چرخش ستاره همچنان ناشناخته است.