تحقیقات دانشگاه تگزاس: تأثیر ریزگرانش بر چشم فضانوردان و راهکار‌های مقابله
با رایج‌تر شدن سفرهای فضایی، بررسی اثرات پرواز فضایی و ریزگرانش بر بدن فضانوردان اهمیت بیش‌تری یافته است. محققان دانشگاه تگزاس به رهبری دکتر آنا دیاز آرتیلز در حال مطالعه این تأثیرات، به‌ویژه بر روی چشم، هستند.
ریزگرانش چه خطراتی برای بدن فضانوردان ایجاد می‌کند؟
تغییرات گرانشی که فضانوردان در طول سفرهای فضایی تجربه می‌کنند، می‌تواند باعث جابه‌جایی مایعات درون بدن شود. در نتیجه تغییراتی در سیستم قلبی‌عروقی، از جمله عروق داخل و اطراف چشم، شکل می‌گیرد.
با تجاری‌سازی پرواز‌های فضایی و افزایش پرواز‌های فردی، فضانوردان تنها افرادی نخواهند بود که این تغییرات را تجربه کنند. افرادی که با شرکت‌های تجاری به فضا سفر می‌کنند، ممکن است به اندازه فضانوردان تناسب اندام نداشته باشند یا کاملا سالم نباشند. درک نقش جابه‌جایی مایعات در سلامت قلب، عروق و چشم اهمیت بیش‌تری پیدا کرده است.
دیاز آرتیلز، استادیار دپارتمان هوافضا، گفت هنگامی که شرایط ریزگرانش را تجربه می‌کنیم، تغییراتی در سیستم قلبی‌عروقی مشاهده می‌کنیم. چون گرانش تمام این مایعات را همانند شرایطی که در زمین تجربه می‌کنیم، پایین نمی‌کشد. وقتی ما در حالت ایستاده قرار داریم، بخش زیادی از مایعات ما در پاها ذخیره میشود، اما در بی‌وزنی، مایعات به بخش بالایی بدن توزیع میشود.
جابه‌جایی مایعات ممکن است با پدیده‌ای به نام سندرم عصبی‌چشمی مرتبط با پرواز فضایی (SANS) مرتبط باشد، که می‌تواند باعث شود فضانوردان تغییراتی در شکل چشم و سایر علائم چشمی همانند تغییر فشار پرفیوژن چشمی (OPP) داشته باشند. در حال حاضر محققان از علت دقیق SANS یقین ندارند، اما دیاز آرتیلز امیدوار است که مکانیسم زیربنایی آن را آشکار کند.
چگونه با این مشکل مقابله می‌کنیم؟
این تیم تحقیقاتی در حال بررسی اقداماتی برای مقابله با SANS است. در مطالعه اخیر، آن‌ها فشار منفی پایین بدن (LBNP) را برای مبارزه با SANS ارزیابی کردند. این روش می‌تواند اثرات ریزگرانش را خنثی کند چون سیالات را به سمت پایین بدن بازمی‌گرداند.
نقش فشار پرفیوژن چشمی در گسترش SANS هنوز مشخص نیست، اما فرضیه‌ای مبنی بر افزایش SANS توسط این بیماری وجود دارد. نتایج مطالعه‌ای که اخیرا منتشر شده نشان داد که فشار منفی پایین بدن، اگرچه در القای جابه‌جایی مایع به سمت پایین‌تنه موثر است، اما روشی موثر برای کاهش فشار پرفیوژن چشمی نیست.
اگر افزایش فشار پرفیوژن چشمی به‌طور قطع با SANS مرتبط باشد، از نظر تئوری نمی‌توان از LBNP به عنوان یک درمان موثر برای این سندرم بهره برد. اما محققان تأکید می‌کنند که گام بعدی باید درک بهتر رابطه بین OPP و SANS و تأثیر LBNP بر این واکنش‌های چشمی باشد.
این تحقیق تنها یک آزمایش از یک مطالعه سه‌بخشی برای درک بهتر اثرات جابه‌جایی مایعات در بدن و ارتباط آن با SANS است. آزمایش‌های قبلی در این مطالعه شامل استفاده از میز شیب‌دار برای بررسی اثرات قلبی‌عروقی بوده است.
مطالعات منتشر شده و تحقیقات آتی بر روی درمان‌های متقابل برای جابه‌جایی سیال متمرکز هستند. در این روش‌ها فشار بدن باید کاهش یابد. در مطالعات آینده، محققان اثرات استفاده از سان‌تریفیوژ برای مقابله با جابجایی سیال و اثرات آن را بررسی خواهند کرد.
هدف دیاز آرتیلز و تیم او جمع‌آوری پاسخ‌های قلبی‌عروقی با استفاده از هر درمان متقابل و مقایسه این اثرات بر فشار پرفیوژن چشم و سایر عملکرد‌های قلبی‌عروقی است. این مطالعات روی زمین انجام میشود، به همین دلیل تغییرات گرانشی که در فضا رخ میدهد ممکن است نتایج متفاوتی ایجاد کند. آن‌ها امیدوارند مطالعات آینده را در شرایط واقعی ریزگرانش، همانند پرواز‌های سهموی، انجام دهند.
