عارف: وفاق ملی به معنای اطاعت کورکورانه مردم از حاکمیت نیست

محمدرضا عارف در هشتاد و هشتمین جلسه هیات امنای سازمان اسناد و کتابخانه ملی با تقدیر از تلاش‌های مدیران این سازمان در ادوار مختلف، گفت از نگاه دولت چهاردهم این نهاد یک موسسه علمی و فرهنگی است که مسئولیت نگهداری و حفاظت از اسناد ملی را بر عهده دارد، اما مهم‌تر از آن ظرفیت و توان بالای این سازمان در برقراری ارتباط با دانشمندان، نخبگان، اساتید دانشگاه‌ی و اندیشمندان است که متاسفانه کمتر از این امکانات بهره گرفته شده است.

معاون اول رئیس‌جمهور در این جلسه که در ساختمان سازمان اسناد و کتابخانه ملی برگزار شد، افزود این سازمان در دوره معاونت اولی من بنیان‌گذاری شده بود و جایگاه آن در نظام جمهوری اسلامی بسیار رفیع است، اما اگر این جایگاه و کارکرد به طور دقیق تبیین نشود، اهمیت آن قابل درک نخواهد بود و جلسات هیات امنای آن تنها هر چند سال یک‌بار برگزار می‌شود.

عارف خطاب به رئیس سازمان اظهار داشت از منظر دولت چهاردهم جایگاه این سازمان باید ارتقا یابد، برای این منظور طرحی ارائه دهید که جایگاه سازمان را آشکار سازد. ما معتقدیم ایرانیان از متمدن‌ترین و با فرهنگ‌ترین اقوام هستند، اما باید دید که امروز در حوزه تمدنی چه نقشی داریم و می‌توانیم داشته باشیم. شما باید به ما بگویید که امروز در حوزه تمدنی چه نقشی دارید و از گسترش فرهنگ غنی ایرانی و اسلامی پشتیبانی کنید.

معاون اول رئیس‌جمهور تأکید کرد شما به عنوان یک مرکز علمی باید به ما بگویید چالش‌های مهم کشور چیست. اکنون منطقه جنوب غربی آسیا در شرایط خاصی قرار دارد و تحولی شگرف در حال وقوع است. جمهوری اسلامی ایران در کجای این تغییرات قرار دارد؟ شما باید به عنوان سازمانی مرتبط با اندیشمندان و نخبگان عمل کنید و بگویید که در مورد مسائل کشور و مردم، آیا نهاد‌ها باید بدون نظر دادن نسبت به طرح‌هایی که در مجلس یا دولت مطرح می‌شود، تابع باشند؟

دکتر عارف با اشاره به یکپارچه شدن تصمیم‌ساز، تصمیم‌گیرنده و مجری در برخی موارد، گفت به همین دلیل وقتی طرحی مطرح می‌شود که مسئول آن یک سلیقه خاص، یک نفوذی یا حتی یک غیر‌مسئول بوده، یک حادثه کوچک بزرگ می‌شود و با بحران روبرو می‌شویم. ایشان به حوادث سال ۱۳۷۸ اشاره کرد و گفت یک روزنامه بسته می‌شود، چند دانشجو اعتراض می‌کنند اما کار به جایی می‌رسد که کشور با بحران روبرو می‌شود، در حالی که در زمانی که رئیس دانشگاه تهران بودم، هر ساله موارد مشابه‌ی اتفاق می‌افتاد اما ما آن‌ها را بدون تبعات حل می‌کردیم.

معاون اول رئیس‌جمهور تصریح کرد ما مرکز اسناد و کتابخانه ملی را تنها یک کتابخانه دانشگاه‌ی نمی‌بینیم، اینجا خانه اندیشمندان است و این مجموعه باید در تصمیم‌سازی نقش داشته باشد. اگر جایگاه کتابخانه ملی آشکار شود و مسائل را به تصمیم‌گیرندگان و مجریان گوشزد کند، آن زمان مسیر به درستی پیش می‌رود. شما به عنوان اندیشمندان باید بگویید اولویت مردم چیست و مسائل فرعی کدام‌اند تا تصمیم‌گیرندگان به سراغ مسائل مهم مردم بروند.

عارف با گلایه از اولویت‌یابی نادرست مسائل فرعی در کشور، به قانون ممنوعیت آنتن ماهواره اشاره کرد و گفت در زمانی که این قانون در مجلس تصویب شد، به شدت مخالفتم چون معتقد بودم فناوری آنتنهای ماهواره به شدت رشد خواهد کرد و دیگر در پشت بام‌ها نخواهد ماند. دلیل دیگر مخالفت من این بود که ما به مردم تمرد از قانون را نشان می‌دهیم، زیرا این قانون اشکال داشت.

ایشان افزود نهاد‌هایی همانند کتابخانه ملی، فرهنگستان‌ها و دانشگاه‌ها باید به دولت بگویند که در شرایط کشور اولویت چیست. ما به عفاف و حجاب باور داریم اما آیا در این شرایط، این موضوع باید مهم‌ترین مسئله کشور شود؟ عارف با اشاره به مفهوم وفاق ملی گفت فرهنگستان‌ها و نهاد‌های علمی باید وفاق را تعریف کنند. آیا تنها منظور، وفاق بین نهاد‌های حاکمیتی است؟ ما به این نتیجه رسیدیم که می‌توانیم با دیگر قوا بنشینیم و گفتگو کنیم، اما آیا وفاق منحصر به این است؟

معاون اول رئیس‌جمهور با تأکید بر دوطرفه بودن وفاق ملی، گفت وفاق ملی به این معنی نیست که هرچه حاکمیت بگوید مردم بگویند چشم. در انتخابات اخیر ۵۰ درصد مردم آگا‌هانه رای ندادند. رویکرد وفاق اقتضا می‌کند که ببینیم علت این عدم مشارکت چیست. ما باید به جایی برسیم که همه مردم علاقمند به شرکت در انتخابات شوند.

عارف در پایان گفت در اواخر دهه ۷۰ و اوایل دهه ۸۰ بسیاری از مصوبات عملا متوقف می‌شدند، در آن دوران نفت را با قیمت ۷ دلار می‌فروختیم اما ما برای گسترش مرکز اسناد و کتابخانه ملی با جدیت تلاش کردیم تا به شکل امروزی برسد. اکنون شما باید بگویید چه نقشی دارید. اگر کتابخانه ملی تنها نقش کتابخانه دانشگاه‌ی را دارد، زیاد از این ساز و کار‌ها مورد نیاز نیست، اما آنچه توقع می‌رود ماموریت فرا‌مرزی کتابخانه است که باید به مسائل کلان بپردازد. در دولت چهاردهم در جستجوی ارتقای جایگاه کتابخانه و مرکز اسناد هستیم و از شما می‌خواهم طرحی را در هیات امنا بیاورید که به ارتقای این سطح پشتیبانی کند.