کپسول اسیریس-رکس حامل نمونههای سیارک بنو در ۲۴ سپتامبر به زمین برمیگردد

به گزارش دانشجو، مأموریت اسیریس-رکس متعلق به ناسا به عنوان اولین تلاش ایالات متحده برای جمعآوری نمونه از یک سیارک، در تاریخ ۲۴ سپتامبر ۲۰۲۳ میلادی مطابق با ۲ مهرماه ۱۴۰۲ خورشیدی با موادی از سیارک بنو به سمت زمین بازخواهد گشت.
اهمیت علمی نمونههای برگردانده شده از سیارک بنو
سنگها و غبار جمعآوریشده از سطح سیارک بنو به دانشمندان کمک میکند تا رازهای شکلگیری خورشید و سیارات در حدود ۴.۵ میلیارد سال پیش را باز کنند و درک بشر از سیارکها را به طور قابل توجهی ارتقا دهند. این نمونههای بدیعی پنجرهای منحصر به فرد به روزگار تشكيل منظومه شمسی گشودهاند.
فضاپیمای اسیریس-رکس در ۸ سپتامبر ۲۰۱۶ از پایگاه نیروی هوایی کیپ کارناوال در ایالت فلوریدا به فضا پرتاب شد. این پرتاب آغازین سفر دوساله به سمت سیارک بنو بود تا کاوشگر در آگوست ۲۰۱۸ به مدار آن برسد. دو سال دیگر برای اسکن دقیق و نقشهبرداری جامع از سطح سیارک صرف شد تا در نهایت در ۲۰ اکتبر ۲۰۲۰ اسیریس-رکس با موفقیت بر سطح سیارک فرود آید و نمونهبرداری انجام دهد.
مواد گردآوریشده در کپسول بازگشت نمونه فضاپیما ذخیره شدند و در مه ۲۰۲۱ کاوشگر در مسیر بازگشت به زمین قرار گرفت. اکنون که فضاپیما به زمین نزدیک شده است، مأموریت در یکی از دشوارترین و حساسترین مراحل خود قرار دارد بازگشت ایمن کپسول نمونه به اتمسفر و فرود کنترل شده بر روی سطح زمین.
دانشمندان و مهندسان ناسا مدت شش سال است که به انتظار این لحظه تاریخی نشستهاند و تکتک گامهای این مرحله پیچیده بارها تمرین، شبیهسازی و تست شدهاند. در صبح روز ۲۴ سپتامبر، ناسا تعدادی از سیستمهای حیاتی اسیریس-رکس را فعال میکند و با دقت’ مسیر و جهت کاوشگر را برای پرتاب کپسول بازگشت نمونه در مسیر دقیق مورد نیاز بررسی میکند. کوچکترین ناهماهنگی در این محاسبات میتواند فاجعهآمیز باشد و منجر به از دست رفتن همیشگی نمونههای ارزشمند شود.
مأموریتهای بازگشت نمونه و پیشینه آن
مأموریتهای بازگشت نمونه برای جمعآوری و بازگرداندن نمونهها از مکانهای فرازمینی به زمین به منظور تجزیه و تحلیل در آزمایشگاههای پیشرفته طراحی شدهاند. این نمونهها میتوانند از اتمها و مولکولهای ساده تا رسوبات پیچیدهای مانند سنگها و معدنیها را در بر بگیرند.
اگرچه مشاهدات تلسکوپی از منظومه شمسی از نظر فنی آسانتر از یک مأموریت بازگشت نمونه است، اما ابزارهای علمی موجود در آزمایشگاههای زمینی برای مطالعه چنین نمونههایی بسیار پیشرفتهتر، دقیقتر و متنوعتر از آنهایی هستند که میتوان با فضاپیماها به فضا فرستاد. این واقعیت، اهمیت استراتژیک مأموریتهای بازگشت نمونه را دوچندان میکند.
<figcaption class="wp-element-caption"رویداد نمونهبرداری تماس و برخاست فضاپیمای اسیریس-رکس که توسط ناسا تهیه شد.اولین مأموریت بازگشت نمونه در تاریخ بشریت توسط برنامه آپولو انجام شد. طی این برنامه تاریخی، بیش از ۳۸۲ کیلوگرم سنگ ماه به آزمایشگاههای هیوستون بازگشت و علم سیارات را متحول کرد. یکی از مهمترین پیشرفتها در مأموریتهای بازگشت نمونه از ماه، در سال ۱۹۷۰ زمانی رخ داد که مأموریت رباتیکشوروی معروف به لونا ۱۶ با موفقیت ۱۰۱ گرم از خاک ماه را بازگرداند و قابلیت مأموریتهای بدون خلبان را اثبات کرد.
مأموریت بعدی برای بازگرداندن نمونههای فرازمینی، مأموریت جنسیس بود که در سال ۲۰۰۴ نمونههای باد خورشیدی را از خارج از مدار زمین به زمین بازگرداند. فضاپیمای استارداست ناسا نیز در ۱۵ ژانویه ۲۰۰۶ نمونههای دنبالهدار را به زمین رساند. در ژوئن ۲۰۱۰، کاوشگر هایابوسا توسط آژانس اکتشافات هوافضای ژاپن (JAXA) اولین نمونههای سیارکی را به زمین بازگرداند. کاوشگر فضایی بهبودیافته هایابوسای ۲ نیز با نمونه دیگری از سیارک در ۶ دسامبر ۲۰۲۰ به زمین بازگشت.

اولین نمونه از ماه پس از ۴۰ سال وقفه توسط مأموریت چانگ-ای ۵ چین در سال ۲۰۲۰ به زمین بازگشت. اکنون بازگشت نمونههای اسیریس-رکس، اولین مأموریت بازگشت نمونه سیارکی را توسط ناسا رقم خواهد زد و فصل جدیدی در کاوش سیارکها را آغاز میکند.
مراحل دقیق فرود کپسول اسیریس-رکس
اگر همهچیز طبق برنامهریزی دقیق پیش برود، کپسول بازگشتی از فضاپیما جدا میشود تا فرود انفرادی خود را در ساعت ۶۴۲ صبح به وقت شرقی از ارتفاع ۶۳,۰۰۰ مایلی آغاز کند. تقریبا ۴ ساعت پس از جدایی از فضاپیما، کپسول به لایههای بالایی اتمسفر زمین میرسد. کپسول به گونهای طراحی شده است که گرمای شدید تولیدی در حین ورود مجدد به اتمسفر را به طور موثری جذب و دفع کند.
۲ دقیقه پس از ورود، چتر دورگ فضاپیما برای کاهش سرعت کپسول مستقر میشود و ۴ دقیقه بعد از آن، چتر اصلی نیز باز خواهد شد. این چترها سرعت فرود را به شدت کاهش میدهند تا کپسول به آرامی در محدوده غرب صحرای یوتا فرود آید. زمان تخمینی فرود کپسول بازگشتی ساعت ۱۰۵۵ صبح به وقت شرقی پیشبینی شده است.

پس از فرود، هنگامی که منطقه فرود از نظر ایمنی تأیید شد، کپسول برگشتی اسیریس-رکس از نظر یکپارچگی ساختاری بررسی، بازیابی و به سرعت به اتاق تمیز سیار در نزدیکی محل فرود منتقل میشود. نمونههای زمینی در محل فرود نیز آزمایش میشوند تا احتمال آلودگی نمونههای سیارکی در اثر برخورد با سطح زمین به طور قطعی رد شود.
یکچهارم از نمونه سیارک بنو نزد محققان تیم اصلی اسیریس-رکس باقی خواهد ماند. به گفته آژانس فضایی ناسا، مدیران مأموریت قصد دارند مواد سیارکی را به دقت تقسیم، کاتالوگسازی و حفظ کنند تا دانشمندان در سراسر جهان شانس مطالعه و تحلیل این نمونههای بینظیر را برای دهههای آینده فراهم نمایند. این سرمایه علمی برای نسلهای آینده محققان نگهداری خواهد شد.