ابرینواخ‌تر ۱۰۵۴ می‌لادی؛ رویدادی که سحابی خرچنگ را آفرید

پنج ژوئیه سال ۱۰۵۴ می‌لادی، یک انفجار آسمانی بسیار قوی آسمان تابستان را درخشان ساخت. این پدیده، مرگ خشونت‌آمیز یک ستاره بود که جرم آن به تخمین دانشمندان حدود ده برابر جرم خورشید ما برآورد می‌شود.

ستاره‌شناسان چینی در آن دوره، مرگ این ستاره را رصد و ثبت کردند. ستاره در ناحیه جنوبی صورت فلکی ثور ظاهر شده بود و در اوج درخشندگی، شاید شش برابر زهره و تقریبا به درخشی ماه کامل توصیف گردید. قدر ظاهری آن به حدود منفی ۳.۵ می‌رسید، یعنی تقریبا چهار برابر درخشان‌تر از زهره در درخشان‌ترین حالت خود، و تا ۲۳ روز حتی در نور روز هم قابل مشاهده بود.

باقی‌مانده این ابرنواخ‌تر، بعد‌ها با نام سحابی خرچنگ شناخته شد؛ توده‌ای ابری و درخشان از گاز و غبار که در فاصله هفت‌هزار سال نوری از زمین قرار دارد.

امروزه سحابی خرچنگ در نزدیکی ستاره زتا گاو دیده می‌شود و در فهرست مسیه با نماد ثبت گردیده، زیرا اولین اجرام این فهرست بوده است. این سحابی منبع قدرت‌مندی از امواج رادیویی محسوب می‌شود و نور مرئی آن با فرکانسی مشابه امواج رادیویی انتشار می‌یابد. سحابی خرچنگ از معدود ابرنواختر‌های تاریخی مشاهده‌شده در کهکشان راه شیری است.

هرچند ابرنواختر‌های بسیاری در کهکشان‌های همسایه رصد شده‌اند، اما این رویداد‌ها در کهکشان خودمان نسبتا نادربودند. آخرین ابرنواخ‌تر که در کهکشان ما دیده شده، ستاره کپلر در سال ۱۶۰۴ می‌لادی بوده است.