اولین داروی پیشگیری از ویروس RSV برای نوزادان نارس در دسترس پزشکان قرار گرفت

اولین داروی پیشگیری از ویروس RSV برای نوزادان نارس در دسترس پزشکان قرار گرفت

اولین داروی پیشگیری از ویروس RSV برای نوزادان نارس در دسترس پزشکان قرار گرفت, زندگی شهری، هوای به شدت آلوده، بارندگی زیاد و خشکی هوا از عواملی هستند که احتمال ابتلا به عفونتهای تنفسی در فصل سرما را بهویژه در نوزادان افزایش میدهند.

پریسا محققی، فوقتخصص نوزادان دانشگاه علوم پزشکی ایران و عضو انجمن علمی پزشکان نوزادان ایران، در گفتوگویی با دانشجو به بررسی چالشهای نوزادان نارس و راهکارهای پیشگیری از ویروس سینسیشیال تنفسی (RSV) پرداخته است. نوزاد نارس کیست و چگونه دستهبندی میشود؟ نوزادانی که قبل از هفته ۳۷ تا ۴۰ بارداری به دنیا میآیند، نوزاد نارس نامیده میشوند.

کمتر از یک کیلوگرم است و آنها با مشکلات متعددی روبرو میشوند، زیرا رشد سه ماههای که باید در رحم مادر انجام میشد، باید در محیط بیمارستان طی گردد.

هرچه نوزاد زودتر متولد شود و وزن کمتری داشته باشد، دچار مشکلات بیشتری میشود. شایعترین این مشکلات، عوارض تنفسی است که نیازمند دستگاه تهویه مصنوعی، ونتیلاتور و دارو میباشد.

گروهی از نوزادان بسیار نارس تا نزدیک یک ماهگی به اکسیژن یا تهویه مکانیکی نیاز دارند که این حالت بیماری مزمن ریه (BPD) نامیده میشود. خطرات ویروس RSV برای نوزادان نارس ویروس سینسیشیال تنفسی (RSV) یکی از عفونتهای چالشبرانگیز فصل سرما است که در تمام سنین مشکلات تنفسی ایجاد میکند.

ی ریه جدی ایجاد کند.

به آمارها، سالانه ۳۳ میلیون عفونت RSV در جهان گزارش میشود که نزدیک به ۳.۵ میلیون بستری بیمارستانی و بیش از ۱۰۰ هزار مرگ را در پی دارد؛ ۹۵ درصد این موارد در کشورها با اقتصاد متوسط و پایین رخ میدهد. در ایران نیز بین ۱۸ تا ۲۵ درصد بستریهای فصل سرما ناشی از عفونتهای تنفسی مربوط به RSV است. چرا نوزادان نارس بیشتر در معرض خطر هستند؟

نوزادان نارس از آنجا که قبل از سه ماهه سوم بارداری متولد شدهاند، آنتیبادیهای مادری را از طریق جفت دریافت نکردهاند و سیستم ایمنی ناقصتری دارند. اگر این نوزادان دارای بیماری مزمن ریه (BPD) باشند، خطر نارسایی تنفسی شدید، نیاز به تهویه مکانیکی مجدد و حتی مرگ به شدت افزایش مییابد.

دکتر محققی از مواردی خبر میدهد که نوزادانی پس از ترخیص از بیمارستان و گذراندن دوران سخت، در معرض RSV در خانه قرار گرفته و مجدداً بستری شده و متأسفانه برخی فوت کردهاند؛ این برای خانوادهها بسیار سختتر از مرگ در روزهای اول تولد است. پیشگیری و درمان داروی پالیوییزوماب تا امسال امکان پیشگیری از RSV در ایران وجود نداشت. داروی ضدویروسی موثری برای آن وجود ندارد و واکسنهای قبلی در کودکان باعث تشدید بیماری شده و جمعآوری شدند.

اخیراً واکسنهایی برای بزرگسالان (بالای ۶۰ سال) تایید شدهاند، اما برای نوزادان نارس کاربردی ندارند چون مادر فرصت واکسیناسیون را ندارد و انتقال آنتیبادی از جفت کامل انجام نمیشود. از سال ۱۹۹۸ در جهان، آنتیبادی مونوکلونال پالیوییزوماب (نام تجاری ) به عنوان ایمنی غیرفعال در دسترس قرار گرفته است. دستورالعملهای جهانی برای تجویز آن در نوزادان پرخطر تدوین شده است.

در ایران نیز با آغاز فصل سرما، این دارو در دسترس قرار گرفته و دستورالعمل وزارت بهداشت توصیه میکند نوزادانی که کمتر از هفته ۲۹ متولد شدهاند و در اولین فصل سرما (۱۵ مهر تا ۱۵ اسفند) قرار دارند، از آن بهرهمند شوند. اولین دوز بهتر است قبل از ترخیص از بیمارستان تجویز شود و تا ۱۵ اسفند هر ماه یک دوز (حداکثر ۵ دوز) تزریق گردد. عوارض جدی برای این دارو گزارش نشده، تنها احتمال قرمزی یا واکنش خفیف در محل تزریق وجود دارد.

پشتیبانی بیمهای و توصیههای والدین قیمت دارو اگرچه کمتر از کشورهای غربی است، اما برای خانوادهها گران محسوب میشود. گنجاندن آن در سبد بیمه از نظر مقرونبهصرفه حیاتی است، چرا که هزینه بستری و مراقبتهای سنگین در واحد مراقبتهای ویژه (ICU) بسیار بالاتر از هزینه پیشگیری است. علاوه بر این، انتقال ویروس در بیمارستان میتواند اپیدمی ایجاد کند.

توصیههای پیشین برای والدین شامل عدم ثبتنام کودکان دیگر در مهدکودک، تغذیه با شیر مادر، و جلوگیری از سیگار در محیط خانه بود. اکنون با در دسترس قرار گرفتن پالیوییزوماب، پیشگیری دارویی نیز امکانپذیر شده است. تشخیص RSV با تست PCR ناسوفارینژی امکانپذیر اما گران و محدود است. تزریق دارو باید در مراکزی با امکان مدیریت شوک انجام شود.

نکته مهم این دارو با واکسنهای روتین نوزاد تداخلی ندارد و کودک میتواند برنامه واکسیناسیون عمومی را ادامه دهد.