ده فیلم برتر جنگی درباره جنگ خلیج فارس؛ از جارهد تا مهلکه

ده فیلم برتر جنگی درباره جنگ خلیج فارس؛ از جارهد تا مهلکه, جنگ خلیج فارس، که در آغاز دهه ۱۹۹۰ میلادی آغاز شد، نقطه عطفی در تاریخ نبردهای مدرن محسوب میشود. این درگیری یکی از اولین موارد بود که به صورت زنده و مستقیم برای مخاطبان جهانی پخش گردید و تاکتیکهای نظامی را به طور بنیادینی تغییر داد. این واقعه بستر مناسبی را برای فیلمسازان فراهم آورد تا لایههای پیچیده سیاسی، روانی و انسانی پشت صحنههای جنگ را بازگو کنند.
در این مطلب به معرفی ده اثر برجسته سینمایی میپردازیم که به این رویداد تاریخی اختصاص دارند.
ده فیلم برتر جنگی در باره جنگ خلیج فارس ۱۰- شجاعت در زیر آتش (، ۱۹۹۶) ۹- سپیده دم جهان (، ۲۰۰۸) ۸- براوو دو صفر (، ۱۹۹۹) ۷- بدل شیطان (، ۲۰۱۱) ۶- منطقه سبز (، ۲۰۱۰) ۵- جارهد (، ۲۰۰۵) ۴- زنده از بغداد (، ۲۰۰۲) ۳- سه پادشاه (، ۱۹۹۹) ۲- پل هوایی (، ۲۰۱۶) ۱- مهلکه (، ۲۰۰۸) ۱۰- شجاعت در زیر آتش (۱۹۹۶) این اثر با بازی دنزل واشنگتن و مگ رایان، داستان یک بازپرس نظامی را روایت میکند که مامور بررسی پرونده نامزدی مدال افتخار برای یک افسر زن شده است.
روایت فیلم از طریق شهادتهای متضاد همرزمان این افسر پیش میرود و لایههای پنهان حقیقت، شجاعت و مسئولیت را آشکار میسازد. تحقیقات تدریجی شخصیت واشنگتن، ماجرا را به یک معضل اخلاقی عمیق تبدیل میکند.
فیلم شجاعت در زیر آتش با امتیاز ۸۶ درصد در سایت راتن تومیتوز و فروش بیش از ۱۰۰ میلیون دلار در باکسافیس جهانی، نه تنها به عنوان یک درام جنگی جذاب، بلکه به دلیل بازی قوی دنزل واشنگتن و تصویرسازی دقیق آسیبهای پس از جنگ، جایگاه ویژهای دارد. ۹- سپیده دم جهان (۲۰۰۸) این فیلم مشترک ایران و فرانسه، تمرکز خود را بر هزینههای انسانی جنگ و تأثیر آن بر اعراب ساکن جنوب عراق متمرکز کرده است.
داستان مستور و زهرا، دو نفر از اقوام مختلف مذهبی، در همتنی با ویرانیهای جنگ پیگیری میشود. برخلاف بسیاری از آثار مشابه، این فیلم از نگاه کلان و سیاسی فاصله گرفته و روی پیامدهای شخصی و اجتماعی در سطح محلی تمرکز دارد. سپیده دم جهان با رویکردی غمگین و واقعگرایانه، چشماندازی نزدیک از دردهای نامرئی جنگ ارائه میدهد که اگرچه پر از اکشن نیست، اما در عمق شخصیتپردازی و تاثیرگذاری احساسی بینظیر است.
۸- براوو دو صفر (۱۹۹۹) بر پایه ماجرای واقعی یک تیم گشتزنی ویژه بریتانیایی (SAS) در پشت خطوط دشمن عراق، این فیلم ماموریت اندی مکناب (بازی شده توسط شان بین) و رفقایش را برای قطع ارتباطات عراقیها تصویر میکند. وقتی برنامهها برهم میخورد، تیم در بیابان و در برابر شرایط سخت طبیعت و تعقیب نیروهای عراقی به مبارزه برای بقا میپردازد.
واقعگرایی در تصویربرداری زخمهای جسمی و روحی، به همراه بازی قدرتمند شان بین، این اثر را به یکی از قویترین فیلمهای جنگی با پایه واقعی تبدیل کرده است، هرچند که تحلیلهای سیاسی عمیقتر در آن کمتر دیده میشود. ۷- بدل شیطان (۲۰۱۱) دومینیک کوپر در نقش دوگانه لطیف یحیی و عدی حسین (پسر صدام حسین)، تصویری ترسناک از درون حلقه قدرت عراق را ترسیم میکند.
لطیف ناچار میشود بدل عدی، فردی خشن و بیرویه، شود و در این فرآیند هویت واقعی خود را از دست میدهد. فیلم نگاهی منحصر به فرد به سیاستهای داخلی رژیم صدام در آستانه جنگ خلیج فارس دارد. بازی مسحورکننده کوپر و کاوش روانشناختی عمیق در فضای رعب و وحشت، بدل شیطان را به اثری متمایز و پرتنش در ژانر جنگی تبدیل کرده است که اگرچه در باکسافیس موفق نبود، اما از نظر هنری قابل تقدیر است.
۶- منطقه سبز (۲۰۱۰) به کارگردانی پل گرینگراس و با بازی مت دیمون، این فیلم بر جستجوی سلاحهای کشتار جمعی در عراق پس از تهاجم سال ۲۰۰۳ متمرکز است. یک افسر آمریکایی (دیمون) با بیاساسی اطلاعاتی که به جنگ منجر شده، روبرو شده و انگیزههای رؤسای خود را زیر سوال میبرد. فیلم اکشن پرسرعت را با نقد سیاسی تند ترکیب کرده است.
منطقه سبز اگرچه در دوران پس از جنگ خلیج فارس رخ میدهد، اما به عنوان نقدی بر میراث اطلاعاتی آن جنگ، در این فهرست جای میگیرد. کارگردانی پویا و بازی دیمون، کیفیت اثر را بالا بردهاند. ۵- جارهد (۲۰۰۵) سام مندز بر پایه خاطرات آنتونی سووفورد، تصویری درونگرا از تفنگداران دریایی آمریکایی ارائه میدهد که در جنگ خلیج فارس اعزام شدهاند.
برخلاف انتظار، این سربازان با کمترین درگیری روبرو شده و بیشتر زمان خود را در انتظار، خستگی و مبارزه با فشارهای روانی میگذراندند. جیک جیلنهال در نقش یک تکتیرانداز سرخورده، بازی بینظیری دارد. جارهد با تجدیدنظر در ژانر جنگی، به جای اکشن، بر خستگی، بیمعنایی و آسیبهای روانی جنگ تمرکز کرده و لحنی غمگین و تأملبرانگیز دارد که آن را از آثار مشابه متمایز میسازد.
۴- زنده از بغداد (۲۰۰۲) این محصول شبکه HBO، روایت گره خورده روزنامهنگاران سیانان در بغداد را در لحظه آغاز حملات هوایی نشان میدهد. مایکل کیتون در نقش رابرت وینر، تولیدکنندهای که تیمش را برای گزارش زنده در میان بمبارانها هدایت میکند، بازی میکند. فیلم چالشهای اخلاقی و حرفهای رسانهها در پوشش جنگ را به تصویر میکشد.
با امتیاز ۸۸ درصد در راتن تومیتوز، زنده از بغداد به دلیل نگاه پشت صحنه و واقعگرایانه به جنگ رسانهای، اثری ضروری برای درک ابعاد دیگر جنگ خلیج فارس محسوب میشود. ۳- سه پادشاه (۱۹۹۹) دیوید او. راسل در این کمدی تاریک و اکشن، گروهی از سربازان آمریکایی (جورج کلونی، مارک والبرگ، آیس کیوب) را در روزهای پایانی جنگ دنبال میکند که به انباری از طلا دفن شده میرسند.
ماجراجویی آنها برای دزدی طلا، به سرعت به یک معما اخلاقی در مورد سرنوشت شهروندان عراقی و وظایف انسانیشان تبدیل میشود. ترکیب منحصر به فرد طنز، اکشن و نقد سیاسی، به جانب تکنیکهای بصری نوآورانه، سه پادشاه را به یکی از خاطرهانگیزترین و هوشمندانهترین فیلمهای مرتبط با این جنگ تبدیل کرده است. ۲- پل هوایی (۲۰۱۶) این فیلم هندی بر پایه بزرگترین عملیات تخلیه غیرنظامیان تاریخ ساخته شده است.
آکشی کومار در نقش رنجیت کاتال، تاجر ثروتمند هندی، رهبری تخلیه بیش از ۱۷۰ هزار شهروند هندی گیر افتاده در کویت را بر عهده میگیرد. فیلم بر ابعاد انسانی، رهبری و شجاعت در میان هرج و مرج جنگ تمرکز دارد. پل هوایی با روایتی دلنشین، دقت تاریخی بالا و بازی برجسته آکشی کومار، نه تنها در هند بلکه در سطح جهانی موفقیت تجاری و انتقادی قابل توجهی کسب کرد و جنبه انسانی جنگ را به خوبی به تصویر کشید.
۱- مهلکه (۲۰۰۸) کاترین بیگلو در این شاهکار اسکاری، بر واحدی از متخصصان خنثیسازی بمب در عراق تمرکز کرده است. جرمی رنر در نقش گروهبان ویلیام جیمز، فردی معتاد به آدرنالین خطر، بازی میکند که رفتار متهورانهاش تیم را در آستانه مرگ میرساند. فیلم با تنش بالا و واقعگرایی خیرهکننده، هزینههای روانی جنگ را در میکروسکوپ قرار میدهد. مهلکه برنده ۶ اسکار از جمله بهترین فیلم و بهترین کارگردانی شد.
کارگردانی بیگلو و بازی رنر، این اثر را به اوج سینمای جنگی مدرن رسانده و آن را به مهمترین فیلم در باره جنگ خلیج فارس و پیامدهای آن تبدیل کرده است.