راز ۸۰۰ ساله جسد در چاه قلعه سورسبورگ؛ وقتی ژنتیک حماسه نورس

راز ۸۰۰ ساله جسد در چاه قلعه سورسبورگ؛ وقتی ژنتیک حماسه نورس را تایید کرد, گزارشهای تاریخی نروژ از کشف شگفتانگیزی خبر میدهند که مرزهای افسانه و واقعیت را به هم متصل کرده است. بر اساس حماسههای باستانی، در سال ۱۱۹۷ میلادی دشمنان پادشاه سوره سیگوردسون به قلعه سورسبورگ در تروندهایم حمله کردند و جسد یک مرد را به چاه انداختند تا آب را آلوده سازند.

اکنون، پس از گذشت بیش از هشت قرن، دانشمندان با استفاده از تکنولوژیهای پیشرفته ژنتیک و باستانشناسی، راز این جسد را گشودهاند. وقتی علم با حماسه همصدا میشود حماسه سوره یکی از مهمترین متون تاریخی نروژ است که زندگی پادشاه جاهطلب سوره سیگوردسون را در اواخر قرن دوازدهم میلادی روایت میکند. این متن ۱۸۲ بیتی که توسط یک راهب ایسلندی به دستور خود پادشاه نگارش شده، گزارشهای دقیقی از جنگهای داخلی آن دوره ارائه میدهد.

در یکی از بخشهای حماسه آمده است که لشکر باگلرها – دشمنان کاتولیک رومی پادشاه – در حالی که مدافعان قلعه در حال غذا خوردن بودند، از یک در مخفی وارد شده، اموال را غارت کرده، خانهها را سوزانده و جسد یک مرد را با سر به چاه انداختهاند.

مایکل مارتین، محقق دانشگاه علم و صنعت نروژ، در این باره بیان میکند هرگز نمیتوانیم با صددرصد اطمینان بگوییم این استخوانها متعلق به همان فردی است که حماسه از او نام برده، اما شواهد علمی و غیرمستقیم بسیار قانعکننده هستند. در یک دادگاه فرضی، اگر این شواهد به هیئت منصفه ارائه شود، آنها قانع خواهند شد که قربانی شناسایی شده است. سفر استخوانها از سال ۱۹۳۸ تا امروز داستان کشف این استخوانها خود نیز پر از فراز و نشیب است.

برای اولین بار در سال ۱۹۳۸، باستانشناسان در عمق حدود ۷ متری چاه، اسکلت انسانی را زیر لایههای سنگی یافتند. اما با آغاز جنگ جهانی دوم و اشغال نروژ توسط نیروهای آلمان، حفاریها متوقف شد و بقایا در جای خود باقی ماندند. سالهای ۲۰۱۴ و ۲۰۱۶، تیمهای باستانشناسی مجدداً به کار پرداختند و زیر تلهای از زبالههایی که نیروهای نازی در چاه ریخته بودند، باقیماندههای مردی را در بازه سنی ۳۰ تا ۴۰ سالگی استخراج کردند.

این فرد قدی ۱.۷۵ متر داشت و جمجمهی جدا شده از بدنش، آثار جراحتهای شدید و بریدگیهای تیز را نشان میداد که احتمالاً پیش از مرگ او ایجاد شده بودند. تاریخنگاری رادیوکربنی سن استخوانها را حدود ۹۴۰ سال پیش برآورد کرده (با خطای ۳۰ سال)، که به طور کامل با زمان حمله باگلرها به قلعه سورسبورگ همخوانی دارد. شگفتی ژنتیک مرد جنوبی در قلعه شمالی بازآوری ژنوم کامل از یکی از دندانهای این مرد، اطلاعات شگفتانگیزی آشکار کرد.

او موهای قهوهای روشن یا بور و چشمان آبی داشته است. اما مهمترین کشف، تحلیل ژنتیکی او بود که نشان داد این مرد اهل جنوب نروژ بوده است. این موضوع از نظر تاریخی حیرتانگیز است، زیرا مدافعان قلعه سورسبورگ از اهل مرکز نروژ بودند، در حالی که محاصرهکنندگان (باگلرها) از جنوب میآمدند.

این یافتن احتمالاً نشان میدهد که جسد متعلق به یکی از نیروهای مهاجم بوده که در درگیریها کشته شده و سپس توسط همسربازانش یا مدافعان به چاه انداخته شده تا آب قلعه آلوده شود. محققان معتقدند این احتمالاً اولین مورد در تاریخ علم است که اطلاعات ژنومی یک شخصیت خاص، توصیفی که در یک حماسه باستانی آمده، با این دقت بازیابی و تایید شده باشد. نتایج کامل این پژوهش در مجله علمی آیساینس منتشر شده است.