نقد مینیسریال: تصویر فروپاشی یک رژیم استبدادی با بازی کیت وینسلت

مینیسریال اثری در ژانر طنز سیاسی است که در سال ۲۰۲۴ توسط کمپانی HBO تولید و پخش شده است. استیون فریرز و جسیکا هابز کارگردانی این سریال را بر عهده داشتهاند و فیلمنامه آن توسط ویل تریسی نگارش شده که همچنین به عنوان تهیهکننده اجرایی در پروژه حضور داشته است. این اثر امتیازهای متوسطی از مخاطبان و منتقدان دریافت کرده، اما بازی کیت وینسلت به عنوان صدراعظم النا ورنهام مورد تحسین گسترده قرار گرفته است.


داستان حول محور النا ورنهام، صدراعزم یک حکومت خودکامه در اروپای میانه میچرخد که دچار هیپوکندریا است و پس از اتمام تحصیلات پزشکی به سیاست روی آورده تا یک سرزمین غیر واقعی را رهبری کند. النا از ابتلا به بیماری ریوی که پدرش را فوت کرده، وحشت دارد و دستور میدهد کاخ به طور وسواسآمیزی ایزوله شود. او هربرت زوبک، یک سرجوخه که به دلیل قتل عام معدنچیان معترض رسوا شده، را استخدام میکند تا هوا را برای او تست کند. هربرت وفاداری خود را در یک سوءقصد ثابت میکند و به سرعت بر النا تأثیر میگذارد تا جایی که النا خردمندی خود را از دست داده و تمام امور را به او واگذار میکند.


الینا و هربرت ترکیبی خطرناک را تداعی میکنند که تصمیم میگیرند در معدن کبالت با آمریکا شراکت نکنند و به جای آن با چین همکاری کنند. آنها برای گسترش سرزمین درگیریهایی را آغاز میکنند که منجر به بیکاری کارگران و انزواهای بینالمللی میشود. این تصمیمات باعث میشود مقامات با توانایی زندان روند و سرزمین به سمت شورش داخلی حرکت کند. فروپاشی رژیم سریعتر از پیشبینی النا اتفاق میافتد و در نهایت النا تصمیم به حذف هربرت میگیرد و با حمایت آمریکا، مجددا به قدرت برمیگردد.


از نظر کارگردانی، سریال بیشتر بر کلوزآپهای متعدد تمرکز دارد تا از قابهای باز و دلبازی. این زومهای مداوم بر چهره بازیگران، رگهای خشمگینانه هربرت و چینوچروکهای النا را به نمایش میگذارد. کارگردان تلاش کرده با سینیهای غذایی فاخر، لباسهای گرانقیمت و باغهای گل، شکوه کاخ را نشان دهد، اما این فخامت با گرد خاکستری و مردهای که سراسر کاخ را میپوشاند، تضاد دارد. سکانسهای ابتدایی وسواس النا باعث میشود کاخ شبیه یک بیمارستان یا مومیاهای بسته شده در نایلون به نظر برسد.


در بخشهای میانی، تمرکز بر احساسات آنی کاراکترها افزایش مییابد. برخی ایدههای کارگردانی مانند هاله نور بر صورت النا وقتی هربرت او را میبیند، کلیشهای و قدیمی به نظر میرسد. متدهای شگفتدرمان مانند قرار دادن النا در باکس اکسیژن، وان یخ، خوردن خاک و مالیدن خردل بر بدن، برای نشان دادن یک حکومت مریض و فاسد به کار رفتهاند. با وجود ایدههای خوب، زوایای ثبت عکس و کادرهای بسته، نتوانستهاند تماشاگر را از انتظار خارج کنند.


در قسمتهای پایانی، تضاد شور شورشیان و صدای هلیکوپترها با آرامش کاخ در شب کریسمس، کمدی سیاهی از جامعه طبقاتی را به تصویر میکشد. طبقه حاکم در امنیت کاخ زندگی میکند در حالی که مردم بیرون از کاخ خواهان تحول بنیادیناند. سازندگان در قسمت پنجم با کمترین خلاقیت، بهترین درک شرایط دوگانه را منتقل کردهاند. از رها کردن ماهی برای سفره عید تا تصویر جسد سرد اگنس، خدمتگزار وفادار، در بغل مرگ. دیالوگها در این بخش بار محتوایی خود را از دست میدهند، اما شلوغی و سنگینی سکانسها این کمبود را جبران میکند.


ایده داستانی اگرچه در ژانرهای مختلف تکرار شده، اما تفاوت آن در پردازش دو لایه اجتماعی با تمرکز بر تجزیه روان صدراعظم است. النا نمونهای بارز از حاکم مستبد و تشنه قدرت است که تنها به زندگی شخصی میپردازد و موضوعیتی با سرزمین ندارد. او دچار خودخواهی افراطی آمیخته با دیوانگی است و داستان با پافشاری بر ایدئولوژیهای توهمآلود او پیش میرود. سریال در میانه راه خط روایی را از دست میدهد اما در پایان به اوج دراماتیک بازمیگردد.


حکومت النا چالهای برای ملت و چاهی برای خود است. سقوط این رژیم ناشی از زیادهخواهی و بدطینتی حکام است، نه تهدیدات خارجی. ظاهرنمایی وزرا در شرایط بحرانی، حتی بیش از النا و هربرت، نمایان است. این شخصیتها به نظر میرسد از قید خرد رها شده و دچار بیماری روانی باشند. با این حال، مهارت بازیگری و نمایش در برابر دوربین، مهارتی است که همه سیاستمداران سریال به خوبی یاد گرفتهاند. خط داستانی با ماسک طنز و افراط، حقایق تلخ جامعه فاشیستی و سرمایهداری را به چالش میکشد.


شخصیت النا از قسمت اول با وسواس شدید و دو قطبیتی معرفی میشود. او میتواند لحظهای جنگی چندجانبه آغاز کند و لحظه بعد عاشق مهربانی به نظر برسد. تصمیمات آنی او غیرقابل بازگشت هستند، چه اخراج وزرای مهم و چه انجام کارهای بیمعنی برای درمان. النا تحت تأثیر تصمیمات لحظهای است که کاراکترش را به دیوانهای بیفکر تبدیل کرده است.


هربرت نقش مکمل النا را ایفا میکند و بر جنون او دامن میزند. دیوانگی هربرت ریشه در خشم بیپایان ناشی از ضرب و شتم مادرش در گذشته دارد. او به نام قصاب شناخته میشود و خود را با ضربات سنگین مجازات میکند. شخصیت او بر پایه خشم و نفرت شکل گرفته، اما نقطه تقابل را در النا مییابد. هربرت شخصیتی است که از زیر سلطه بودن لذت میبرد و دچار تناقض رفتاری عجین با اجبار و غم است.


اگنس، خدمتگزار وفادار، زنی قوی با چهره سرد است که فرزند النا را در رحم داشته و مادری واقعیتر برای اوست. او در کارهای کاخ سخت و بیرحم عمل میکند و حتی قتل را با خونسردی انجام میدهد. سیاستمداران ارشد کاخ افراد کلیشهای هستند که هر دستور حاکم را بدون چرا و اما اجرا میکنند. برخی منفعتطلب طبقهای هستند، برخی به فکر صدمه به جامعه و برخی خنثی. فساد و طمع برای رسیدن به قدرت، ویژگی مشترک همه آنهاست.


طراحی لباس در تکامل شخصیت النا نقش مهمی دارد. اقتدار او به گریم و لباس وابسته به نظر میرسد. وقتی النا ناسیونالیسم راستگرای افراطی هربرت را میپذیرد، از لباسهای فاخر به پوشش گلدوزی شده مردمی روی میآورد، شبیه پوپولیستها. او چندین بار سبک خود را تغییر میدهد، اما گامی در راستای اصلاح سیستم قضایی بیمار زمین نمیگذارد.


تیکهای عصبی النا، به ویژه افتادگی لب پایین در لحظات ترس و استرس، از ریزهبینیهای کارگردان است. بازیگران، به ویژه کیت وینسلت، به خوبی ایفای نقش کردهاند، اما کارگردانی نتوانسته پتانسیل داستان را به درستی به نمایش بگذارد. اگر طبقه کارگر با سلاح ناامیدی بیشتر در سکانسها حضور داشت، اثر عمیقتری میگذاشت. در پایان، سریال تا حدی موفق میشود تا مخاطب با شخصیتهای نفرتانگیز همدلی کند. طنز سیاسی است بر شرایط بحرانی کشوری که حاکم آن واقعیت را نمیپذیرد. این مینیسریال ارزش دیدن دارد، اما خام بودن آن باعث از دست رفتن تمرکز شده است. ابزارهای کافی در صحنه وجود داشته، اما سازندگان نتوانستهاند عکس کمدیدهای خلق کنند. با این حال، داستان اتفاقی باورپذیر را در قالب خندهآور و حماقتآمیز رقم میزند.