شهادت امام حسن عسگری در هشتم ربیع‌الاول ۲۶۰ هجری در سامرا
در غم شهادت یازدهمین امام شیعیان، ابومحمد حسن بن علی عسگری (علیه‌السلام)، در هشتم ربیع‌الاول سال ۲۶۰ هجری قمری سوگ برپاست. امام در سن ۲۸ سالگی و پس از شش سال امامت در شهر سامرا و به دست معتمد عباسی به شهادت رسیدند.
امام حسن عسگری (علیه‌السلام) فرزند امام هادی (علیه‌السلام) بودند و در سال ۲۳۲ هجری در مدینه به دنیا آمدند. پس از شهادت پدرشان در سال ۲۵۴ هجری، به امامت منصوب گردیدند. امام هادی در وصف فرزند خویش فرمودند فرزندم ابومحمد اصیل‌ترین چهره خاندان نبوی و استوار‌ترین حجت است. او بزرگ فرزندانم و جانشین من است و امامت و احکام آن به سوی او بازمی‌گردد.
دوران امامت امام عسگری در شهر سامرا و تحت کنترل شدید خلفا سپری شد. ارتباط ایشان با شیعیان محدود بود و تنها از طریق وکلای خاص انجام می‌گرفت. عمر ۲۹ ساله امام عسگری به سه دوره تقسیم می‌شود ۱۳ سال در مدینه، ۱۰ سال در سامرا پیش از امامت، و نزدیک به ۶ سال دوران امامت.
معتمد عباسی در ربیع‌الاول سال ۲۶۰ هجری از طریق یکی از نزدیکانش، امام را با زهر مسموم کرد. امام چند روز در بستر بیماری ماندند و معتمد پزشکان درباری را برای مداوا می‌فرستاد تا مسمومیت پنهان بماند و ظاهر شود که امام از بیماری طبیعی رنج می‌کشند. او همچنین اوضاع را زیر نظر گرفت تا اگر حرکتی در شأن جانشینی بعد از امام دیده شد، گزارش دهد.
شیخ طوسی و بزرگان دیگر از زبان اسماعیل بن علی (ابوسهل نوبختی) روایت کرده‌اند که در ایام بیماری امام، خادم ایشان به نام عقید را خواستار آوردند تا آب و داروی مصطکی بجوشانند. وقتی امام ظرف را گرفت، لرزه‌ای دست‌های مبارکشان را گرفت و نتوانستند بیاشامند. امام خادم را فرستاد تا کودکی را که در اتاق دیگر در حال سجده بود بیاورد. آن کودک – امام مهدی (عج) – آمد و آب را به پدرشان رسانند.
امام عسگری (علیه‌السلام) در آخرین لحظات، فرزند خویش را به امامت معرفی کردند و فرمودند پس‌رم، بشارت باد تو را که تویی مهدی و حجت خدا بر روی زمین… و تویی خاتم ائمه طاهرین. در همان لحظه امام به شهادت رسیدند.
خبر درگذشت امام باعث غم و بهت گسترده در سامرا شد. بازار‌ها تعطیل گردید و مردم برای تشییع آوردند. معتمد دستور بازرسی خانه امام و نظارت بر کنیزانش را داد، اما از تولد امام مهدی (عج) و غیبت ایشان بی‌خبر ماند. امام عسگری در اقامتگاه شریف خود در سامرا، در کنار مزار پدرشان امام هادی (علیه‌السلام) به خاک سپرده شدند که امروز زیارتگاه مسلمانان است.
در آخرین وصیت، امام بر دو اصل پافشاری کردند شناخت غیبت و بیعت با ولی‌العصر (عج)، و تحکیم شالوده‌های مرجعیت دینی.
